page top

Publikacje członków

"The psychology of conspiracy. A festschrift for Mirosław Kofta"


Redaktorzy: Bilewicz, M., Cichocka, A. Soral, W.

Wydawnictwo: Routledge

Wśród autorów liczni członkowie PSPS (Grzegorz Sędek, Monika Grzesiak-Feldman, Małgorzata Kossowska, Marcin Bukowski, Mikołaj Winiewski i inni).

"Techniques of Social Influence; The psychology of gaining compliance."


Autor: Doliński, D.

Wydawnictwo: Routledge

"The small and big deceptions: In psychology and evolutionary sciences perspective"


Autorzy: Kwiatkowska, A., Łukasik, A.

Wydawnictwo: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego

"Obraz człowieka w dziele Kępińskiego"


Autor: Maciuszek, J.

Wydawnictwo: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

"Uprzedzenia w Polsce"


Autorzy: Stefaniak, A., Bilewicz, M., Winiewski, M.

Wydawnictwo: Liberi Libri

Książka podsumowuje badania prowadzone w ramach drugiej edycji Polskiego Sondażu Uprzedzeń, cyklicznego programu badań postaw międzygrupowych Polaków realizowanego przez Centrum Badań nad Uprzedzeniami na Uniwersytecie Warszawskim. Jest to próba zrozumienia najbardziej zaognionych podziałów polskiego społeczeństwa oraz stosunku Polaków do grup obcych.

"Wieloznaczność w przekazach politycznych"


Autorzy: Cwalina, W., Falkowski, A., Koniak, P., Mackiewicz, R.

Wydawnictwo: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

Bardzo często komunikaty polityczne są celowo konstruowane w niejasny sposób. Mają przyciągać uwagę wyborcy, ale nie przekazywać zbyt istotnej treści. (...) książka stanowi kompendium wiedzy na temat współczesnej komunikacji międzyludzkiej. Pokazuje sposoby interpretacji komunikatów oraz konsekwencje ich wieloznaczności. Prezentuje również typowe modele przekazów politycznych wykorzystywanych podczas kampanii wyborczej. (...) książka uzmysławia nam, jak groŸne mogą być konsekwencje wieloznaczności komunikatów, podając przykłady mocno zapadające w pamięć.

"Dorośli reklamują, dzieci kupują. Kindermarkting i psychologia."


Autorki: Aleksandra Jasielska, Renata A. Maksymiuk

Wydawnictwo: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR

Okładka książki "Kulturowe ramy zachowań społecznych"


Autor: Paweł Boski

Wydawnictwo: Wydawnictwo Naukowe PWN, ACADEMICA Wydawnictwo SWPS


Spis treści
Wprowadzenie 10
Świat międzykulturowy i psychologia międzykulturowa 11
Psychologia społeczna pozornie akulturowa, czyli amerykańska, i jej ewolucja w kierunku uwzględniania innych kultur 11
O tej książce i sobie samym oczami autora 16

Rozdział 1
Paradygmaty psychologii i suwerennoć psychologii kulturowej 20
Trzy paradygmaty psychologii 21
W poszukiwaniu specyfiki dyscypliny: człowiek istota społeczna czy kulturowa? 22
Cztery podejcia do rozumienia pojęcia kultura dla psychologii międzykulturowej 24
Memetyka i czy zwierzęta posiadają kulturę? 24
Podejcie materialistyczne. Szkoła funkcjonalistyczna w antropologii i model eko-kulturowy w psychologii 26
Kultura jako ujarzmienie Natury oraz symboliczna projekcja ludzkiej psyche. Freud i Jung 26
Kultura jako usensownianie ludzkiej egzystencji. Podejcie semiotyczne i aksjologiczne 29
Rodzina nauk z pogranicza psyche i kultury 29
Psychologia międzykulturowa typu cross 33
Psychologia kulturowa i indygeniczna 36
Psychologia międzykulturowa (inter; PIK) 40
Orientacja teoretyczna Kulturowych ram zachowań społecznych 41
Skrypty i wymiary kultury. Podstawowe pojęcia wraz z ich ilustracjami 41
Kulturowe skrypty zachowań i eksperyment kulturowy 41
Psychologiczne wymiary kultury (PWK) i zagadnienia metodologiczne 45

Rozdział 2
Ekokulturowy model uwarunkowań psychiki 52
Model ekokulturowy Johna Berry'ego 54
Adaptacja biologiczna i transmisja genetyczna: tolerancja na laktozę 57
Ekologiczne uwarunkowania percepcji: złudzeń optycznych i trójwymiarowego widzenia 61
Kontekst ekokulturowy a poznawcza i społeczna zależnoć - niezależnoć: program badawczy Johna Berry'ego 66
Model ekokulturowy w badaniach Pierre'a Dasena nad piagetowskimi stadiami rozwoju intelektualnego 71
System ekokulturowy a orientacja przestrzenna: podejcie indygeniczne 74
Klimat a kultura honoru i agresja 75
Warunki ekologiczne kultury honoru i jej psychologiczne konsekwencje 77
Wpływ klimatu (temperatury) na zachowania agresywne, prospołeczne i tempo życia 79
Inne dziedziny wpływu klimatu na życie społeczne: autorytaryzm, tempo życia i zachowania prospołeczne 82
Model ekokulturowy dzi i w przyszłoci. Wzajemny determinizm klimatu i życia społecznego 85

Rozdział 3
Psychologiczne wymiary kultur. Badania Hofstede 90
Psychologiczne wymiary kultury według Hofstede 91
Wielka Piątka Hofstede 92
Dystans władzy 93
Indywidualizm - kolektywizm 96
Męskoć - kobiecoć 101
Unikanie niepewnoci 109
Orientacja czasowa odległa 117
Kultura a religia. Protestanckie zakorzenienie wymiarów kultury 118
Kultura a osobowoć. Zależnoci między dwoma Wielkimi Piątkami 119
Model Wielkiej Piątki w międzykulturowych badaniach osobowoci 120
Analizy korelacyjne między obu Wielkimi Piątkami 123
Konsekwencje kultury - podsumowanie i ocena Culture's consequences 124

Rozdział 4
Dziewięć wymiarów projektu GLOBE i siedem według Trompenaarsa. Korekta Hofstede 128
Świat rozpostarty na dziewięciu wymiarach projektu GLOBE 130
Pierwsza triada GLOBE: wymiary zadaniowe jakoci wykonania, orientacji przyszłociowej i unikania niepewnoci 130
Druga triada GLOBE: dystans władzy oraz kolektywizm rodzinny i instytucjonalny 137
Trzecia triada GLOBE: równoć płci, asertywnoć i orientacja humanistyczna 142
Granice kulturowe na Odrze, Bugu i Morzu Bałtyckim. Polska a Niemcy, Rosja i Szwecja - do których sąsiadów nam bliżej? 147
Kulturowe unikanie niepewnoci a jednostkowy poziom aspiracji 149
Wartoci osobiste, praktyki kultury własnej oraz kraju przebywania: wymiary GLOBE w kontekcie interakcji międzykulturowej 154
Od Parsonsa do Trompenaarsa: Kolejny makro-psychologiczny projekt badawczy nad wymiarami kultury w obszarze biznesu międzynarodowego 157
GLOBE - podsumowanie 161

Rozdział 5
Schwartza kulturowa mapa wiata oparta na badaniach wartoci 168
Koncepcja wartoci, narzędzia pomiarowe i strategie badawcze 169
Struktura wartoci: poziom jednostkowy 171
Konsekwencje wartoci w życiu jednostek. 181
Wartoci jako atrybuty kultur i kulturowa mapa wiata 185
Konsekwencje kulturowych wymiarów wartoci 191
Wartoci jako kulturowe korelaty zmiennych ekonomiczno-politycznych 194
Podsumowanie 197

Rozdział 6
Konsekwencje kultur indywidualistycznych i kolektywistycznych dla konstrukcji i regulacyjnych funkcji ja 204
Pomiar indywidualizmu - kolektywizmu na poziomie jednostkowym. Szkoła Triandisa i jego uczniów 205
Metaanaliza skal IND - KOL 205
Ja w języku i w kulturze. Zaimek osobowy ja oraz spontaniczne właciwoci psychologiczne ja 211
Czy mechanizm podnoszenia poczucia własnej wartoci jest uniwersalną właciwocią wszystkich ludzi? 213
Struktura ja współzależnego i niezależnego oraz konsekwencje regulacyjne.
Kulturowa teoria Markus-Kitayamy 217
Jak Amerykanie i Japończycy opisują własne ja oraz jakie emocje żywią dla siebie i swych dokonań 222
Zachowanie twarzy a dążenie do podnoszenia poczucia wartoci jako dwie kulturowe postaci dobrego ja.
Spór Heine vs. Sedikides 224
Amae. Czy klucz do zagadki japońskiej psyche? 227
Konformizm a kultura indywidualistyczna i kolektywistyczna 229
Kultura wysokiego i niskiego kontekstu, czyli komunikacja porednia i bezporednia 231
Protestancka ideologia relacyjna. Komunikowanie się w pracy i w życiu prywatnym 234
Komunikacja nie wprost w relacjach międzykulturowych (inter) 235
Asertywnoć i grzecznoć jako style bycia i komunikowania interpersonalnego 236
Podsumowanie 242

Rozdział 7
Od przetrwania do dobrostanu. Problematyka szczęcia w życiu jednostki i społeczeństwa 248
Od filozofii hedonizmu i eudajmonizmu do psychologii empirycznej dobrostanu uprawianej pod tymi nazwami 252
Komponenty i pomiar dobrostanu 255
Skale pomiarowe dobrostanu w ramach podejcia hedonistycznego 255
Pomiar jakoci życia w podejciu eudajmonistycznym 256
Szczęliwy człowiek. Determinanty dobrostanu jednostkowego 258
Młodzi, piękni i bogaci 259
Cechy osobowoci a dobrostan 260
Bliskie związki a dobrostan 264
Religia i religijnoć 267
Zaufanie i kapitał społeczny 268
Szczęliwy człowiek - podsumowanie 268
Szczęliwe kraje i determinanty dobrostanu na poziomie makro 270
Światowa mapa dobrostanu i jego uwarunkowania. 270
Dobrobyt materialny społeczeństw a ich dobrostan psychiczny 273
Stałoć dobrostanu na poziomie kraju w perspektywie historycznej 275
Od r ? 0,70 na poziomie kulturowym do r ? 0,10 na poziomie jednostkowym: różnice w stopniu materializacji dobrostanu społeczeństw i osób 277
Religijnoć, wolnoć i wymiary kulturowe dobrostanu 277
Zaufanie i kapitał społeczny a cynizm. Komunizm jako ródło nieszczęcia 280
Zadowolenie Polaków z życia własnego oraz z sytuacji kraju w perspektywie historycznej i współczesnej 284

Rozdział 8
Epistemologia kulturowa I. Atrybucje przyczynowe, wiatopoglądy i aksjomaty społeczne 294
Profesjonalny naukowiec a amator. Wyjanianie naukowe a psychologia atrybucji przyczynowych 295
Czy potoczne mylenie przyczynowe przypomina logikę wyjanień naukowych? 297
Świat tradycjonalistyczny - nowoczesny - ponowoczesny w wiatopoglądzie i dyskursie 299
Aksjomaty społeczne. Przekonania o prawidłowociach rządzących wiatem 305
Aksjomaty społeczne - międzykulturowy projekt badawczy Bonda-Leunga 305
Aksjomaty społeczne - poziom jednostkowy. Pięć wymiarów przekonań 307
Indywidualne korelaty i konsekwencje aksjomatów społecznych 308
Cyniczne widzenie wiata społecznego w Polsce. Okresy komunizmu i postkomunistycznej transformacji . 316
Badania nad cynizmem w perspektywie historycznej. Stosunki polsko-rosyjskie 316
Cynizm i jego szczególne konsekwencje w kulturze polskiej. Czarny humor, sarkazm i kabaret polityczny 321
Podsumowanie 325

Rozdział 9
Epistemologia kulturowa II. Logika i mylenie analityczne oraz mylenie holistyczne 332
Kultura mylenia - filozoficzne podstawy stylów poznawczych 333
Mylenie prelogiczne i prawo partycypacji 338
Filozoficzne podstawy mylenia w kulturze Dalekiego Wschodu 339
Konsekwencje różnic epistemologicznych między cywilizacjami Wschodu i Zachodu 340
Wnioskowanie logiczne i wrażliwoć na sprzecznoć 340
Dysonans poznawczy - klasyka psychologii euroamerykafskiej 343
Zasady klasyfikacji i rola kontekstu 347
Przyczynowoć w wiecie fizykalnym oraz ludzkim 349
Znaczenie kontekstu w percepcji i pamięci 357
Język a poznanie 361
Kulturowe ramy nauczania i uczenia się 363
Epistemologia kulturowa, style mylenia i problem inteligencji 367

Rozdzia. 10
Ramy zachowań społecznych w kulturze polskiej. Od makropsychologii międzykulturowej do psychologii indygenicznej 370
Zarys założeń teoretycznych psychologii indygenicznej 371
Skąd i jak ukształtował się psychologiczny profil polskiej kultury. Geneza jako historia 373
Kulturotwórcza rola katolicyzmu w genezie polskiej mentalnoci 373
Rodzinocentryczny styl życia i deficyt instytucji społeczno-państwowych 378
Trzysta lat zagrożeń, utraty, odzyskiwania i niepewnej suwerennoci 381
Kwestionariusz Wartoci i Skryptów Kulturowych i metodyka badań posługujących się nim 381
Metodyka badań nad wartociami kulturowymi: aspekt realny i idealny 382
Psychologiczne wymiary kultury polskiej. Wyniki badań 384
Humanizm-materializm jako trzonowy wymiar 384
Humanizm a inne psychologiczne wymiary kultury 391
Czterowymiarowy profil polskiej kultury i porównania międzykulturowe 393
Dalsze badania nad czterowymiarowa struktura wartoci w kontekcie międzykulturowym. 396
Swoi i obcy. Konsekwencje orientacji humanistycznej dla stosunków międzygrupowych 399
Humanizm czy personalizm? - Podsumowanie 20 lat badań nad humanizmem jako rdzennym wymiarem kultury polskiej 401
Inni autorzy o innych charakterystykach psychologicznych polskiej kultury 401
Skrypty afektywne według Wierzbickiej 401
Kultura narzekania według Wojciszke 404
Zakończenie. Polska kultura w Unii Europejskiej 407

Rozdział 11
Natura a kultura. Dobór płciowy, miłoć i kultura rodzaju 412
Psychologia ewolucyjna. Założenia i wyniki badań nad preferencjami i doborem płciowym 413
Badania empiryczne weryfikujące koncepcje psychologii ewolucyjnej w zakresie atrakcyjnoci fizycznej i doboru partnerów 416
Socjobiologiczny uniwersalizm a różnice kulturowe w pozyskiwaniu partnerów seksualnych 427
Ocena i krytyka koncepcji psychologii ewolucyjnej w zakresie relacji 433
Miłoć 435
Czy w socjobiologii jest miejsce na miłoć romantyczna? Badania nad romantycznym przywiązaniem w projekcie ISDP 435
Teorie miłoci w psychologii społecznej i ich kulturowa walidacja 436
Co to jest miłoć romantyczna i czy jest ona zjawiskiem uniwersalnym? 444
Kultura i tożsamoć rodzaju 454
Nacechowanie płciowe ról społeczno-zawodowych, polaryzacja i tożsamoć rodzaju 454
Kultura rodzaju i polska kobiecoć kulturowa. Dzisiejszy stan wiedzy i problemy na przyszłoć 457

Rozdział 12
Psychologia kulturowa relacji wewnątrz- i międzygrupowych. Tożsamoć oraz reprezentacje innych 462
Tożsamoć społeczna 464
Krytyka teorii tożsamoci społecznej - perspektywa wewnętrzna 469
Tożsamoć osobista i społeczna - teoria Marii Jarymowicz 470
Teoria tożsamoci społecznej z perspektywy psychologii kulturowej 470
Tożsamoć kulturowa 473
Tożsamoć kulturowa w teorii opanowywania trwogi 473
Przynależnoć etniczna, skrypty kulturowe i ich aprecjacja 478
Tożsamoć kulturowa przełączana, czyli podwójne funkcjonowanie poznawcze u osób dwukulturowych 485
Tożsamoć kulturowa (religijna) a stosunek wobec odmiennoci (tolerancja) 485
Podsumowanie 490
Stereotypy 491
Definicje. Koncepcja pojęciowa stereotypu 492
Geneza 493
Pomiar 495
Funkcje i konsekwencje 499
Oddziaływania. Co robić, jak modyfikować stereotypy? 501
Podsumowanie 502

Rozdział 13
Psychologia akulturacji 504
Typy grup podlegających akulturacji 505
Polskie dowiadczenia wychodźstwa oraz początki badań nad emigracja 510
Polska: społeczeństw tworzące naród emigrantów? 510
Emigracja zarobkowa i początki prac badawczych nad akulturacja 522
A - B - C akulturacji oraz koncepcje szoku i stresu 522
Model teoretyczny Johna Berry'ego 525
Cztery warianty polityki i struktury społeczeństwa w zakresie relacji swoi - obcy i problematyka wielokulturowoci 525
Badania nad ideologia i postawami wobec wielokulturowoci 530
Strategie akulturacyjne jednostek 533
Empiryczna weryfikacja modelu Berry'ego 535
Główne rezultaty empiryczne w ramach modelu Berry'ego i ich krytyczna analiza 537
Najnowsze prace w ramach modelu Berry'ego: projekt International Comparative Study of Ethnocultural Youth 539
Integracja rozumiana i badana na pięć sposobów w kierunku kulturowego modelu akulturacji 541
Kulturowa psychologia akulturacji 548
Badania w ramach kulturowego modelu akulturacji 550
Czy migracje zagraniczne powodują zmianę osobowoci 560
Uwagi końcowe 563

Rozdział 14
Stosowana psychologia międzykulturowa: Założenia i realizacje treningów kompetencji i komunikacji międzykulturowej (we współpracy z Anna M. Chodynicka) 566
Od etnocentryzmu do etnorelatywizmu, czyli rozwojowy model wrażliwoci międzykulturowej M. Bennetta 567
Stadium etnocentryzmu 568
Etnorelatywizm 573
Trening interpersonalny, czyli ćwiczenia w nabywaniu kultury amerykańskiej 575
Kontekst kulturowy treningu interpersonalnego (ecounter groups) i rozwoju osobistego 576
Krytyczne spojrzenie na treningi interpersonalne 579
Szkolenia i treningi kompetencji międzykulturowych 580
Szkolenia a treningi. Co jest przedmiotem nabywania kompetencji kulturowych? 581
Trening kompetencji kulturowych 584
Teoria i praktyka standardów kulturowych A. Thomasa dla celów szkoleń międzykulturowych 590
Gry symulacyjne 591
Trzy etapy treningu kompetencji i komunikacji kulturowej według D. Pinto 594
Treningi i szkolenia międzykulturowe w Polsce 596
Szkolenie dla repatriantów z Kazachstanu 596
Treningi międzykulturowe dla studentów. Szkolenia polsko-francuskie 598
Szkolenia dla przedsiębiorstw 603
Festiwale wielokulturowe: Nabywanie dowiadczenia i wrażliwoci na ubogacającą odmiennoć innych 605
W Kanadzie 606
Warszawski Tydzień Wielokulturowy - Łączyć ucząc i bawiąc 607
Przyszłoć ruchu na rzecz wiadomoci, wrażliwoci i edukacji wielokulturowej w Polsce.
Zadania psychologów międzykulturowych 609

Słowo końcowe 610

Bibliografia 612

Indeks nazwisk 641

Indeks rzeczowy 648

O Autorze 665
© 2005 Polskie Stowarzyszenie Psychologii Społecznej
tworzenie stron www
english strona główna kontakt